ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΤΩΝ ΨΗΦΟΦΟΡΩΝ

ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΤΩΝ ΨΗΦΟΦΟΡΩΝ
Ως ψηφοφόροι πολλές φορές αναρωτηθήκαμε, για τα κριτήρια με τα οποία θα πρέπει να επιλέξουμε τους υποψηφίους βουλευτές. Συνήθως η τελική απόφαση δεν καθορίζεται από ένα μόνο κριτήριο, αλλά μετά από συνδυασμό τους. Όμως η βαρύτητα του καθενός εξ αυτών είναι διαφορετική για τον κάθε ψηφοφόρο. Γι’ αυτό και η αποκωδικοποίηση της σημαντικότητας τους δεν είναι εύκολη υπόθεση. Η κατάταξη σε ομάδες ίσως διευκολύνει την κατανόηση τους, και σε τελική ανάλυση στην ορθή αξιοποίηση τους.
Α. Συγγενή Κριτήρια: Αυτή η ομάδα περιλαμβάνει τα πιο ισχυρά κριτήρια, και αφορούν τους δεσμούς αίματος, προέλευσης και διαμονής. Σαν τέτοια είναι:
• Οι συγγενικοί δεσμοί ή δεσμοί αίματος, είναι αυτοί που παρουσιάζουν την υψηλότερη συνεκτικότητα. Κατά συνέπεια ως κριτήριο κατατάσσεται σαν το πλέον σημαντικότερο.
• Οι φυλετικοί δεσμοί δημιουργούν υψηλούς όρους συσπείρωσης και λαμβάνονται υπόψη από σημαντική μερίδα ψηφοφόρων. Η υπέρμετρη προβολή αυτού του δεσμού, οδηγούν κατά κανόνα σε σοβινιστικές ή ρατσιστικές υπερβολές.
• Οι τοπικοί δεσμοί ή δεσμοί διαμονής λαμβάνονται σοβαρά υπόψη από τους ψηφοφόρους. Αυτοί υποδηλώνουν ή θεωρούν δεδομένο ότι το ενδιαφέρον του υποψήφιου για τον τόπο διαμονής του είναι αμέριστο. Η υπερβολή αυτού του κριτηρίου οδηγεί σε τοπικιστικές εξάρσεις.
Β. Επικοινωνιακά Κριτήρια: Τα κριτήρια αυτά επικεντρώνονται κυρίως στην εικόνα που πρέπει να παρουσιάσει ο υποψήφιος. Πολλές φορές αυτή η εικόνα παίζει πρωτεύοντα ρόλο στην διαμόρφωση της τελικής στάσης των ψηφοφόρων.
• Η φήμη που προσλαμβάνει μια υποψηφιότητα, σχετικά με την εκλογιμότητα της. Σκοπός αυτής φήμης είναι προσδοθεί στην υποψηφιότητα πρόκριμα έναντι των άλλων υποψηφίων, αφού μια μερίδα ψηφοφόρων (αυτοί που δεν επιλέγουν με το «συνειδητό») ταυτίζονται ευκολότερα (ενστικτωδώς) με την ισχυρότερη υποψηφιότητα. Ο κίνδυνος που υπάρχει σ’ αυτή την περίπτωση είναι να στραφεί το εκλογικό σώμα και σ’ άλλες δευτερεύουσες επιλογές, μια και αυτή προεξοφλείται ως σίγουρη.
• Η έντονη παρουσία και κινητικότητα, δηλώνει ότι η υποψηφιότητα παρουσιάζει έντονη δράση και εκδηλώνεται με άμεση παρουσία σε διάφορες κοινωνικές εκδηλώσεις. Η υπερβολή τους οδηγεί σε γραφικότητες (όπως οι πολλές χειραψίες, οι αγκαλιές και τα φιλιά…, ειδικότερα αν αυτό δεν συνηθίζονταν στο παρελθόν).
• Το προφίλ του υποψηφίου, που σχετίζεται με την επίδειξη των ισχυρών πτυχών της προσωπικότητας του και των ενδιαφερόντων του. Σε μικρές κοινωνίες, όπως αυτή του Νομού Κοζάνης, είναι παρακινδυνευμένο να προβληθούν στοιχεία τα οποία δεν είχαν κάνει την εμφάνιση τους σε προγενέστερες περιόδους.
Γ. Πολιτικά Κριτήρια: Είναι ο ομάδα που επικεντρώνεται στην πολιτική συγκρότηση του υποψηφίου και στο ιδεολογικό περίγραμμα που την περιβάλλει.
• Η ικανότητα να πείθει για τις πολιτικές θέσεις και επιλογές του. Είναι μια ικανότητα με υψηλές επιδόσεις. Η υπερεκτίμηση αυτής, πολλές φορές οδηγεί σε λάθος επιλογές. Το τραγικότερο σ’ αυτές τις περιπτώσεις είναι, ότι ο υποψήφιος καταφεύγει πολλές φορές σε λεκτικούς ακροβατισμούς που κινούνται στα όρια της υπερβολής («…είναι προσωπική και ηθική μου δέσμευση. Είναι κάτι για το οποίο αγωνίστηκα και θα συνεχίσω να αγωνίζομαι, όσο ζω και αναπνέω»» από προεκλογική ομιλία υποψηφίου βουλευτή σε χωριό της Κοζάνης).
• Η ικανότητα να παρεμβαίνει στα κέντρα αποφάσεων και να συμμετέχει στη λήψη τους. Αυτό το κριτήριο προσμετράτε πάρα πολύ από τους ψηφοφόρους. Δημιουργεί την πεποίθηση ότι τα όποια προβλήματα θα επιλυθούν γρήγορα και χωρίς χρονοβόρες διαδικασίες. Η εικόνα αυτή μπορεί όμως να αλλοιωθεί πολύ γρήγορα αν για οποιοδήποτε λόγο πάψει να έχει την πρόσβαση που υποτίθεται ότι είχε. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις γίνεται μια τραγική και ανασφαλής φιγούρα.
• Η δυνατότητα να ανανεώνεται και να αναπτύσσεται ως πολιτική προσωπικότητα. Αυτή δημιουργεί την πεποίθηση ότι διατηρεί ακμαίες τις δυνατότητες να προσφέρει ακόμη. Σ’ αυτή την περίπτωση δεν πρέπει να συγχέεται με τις έωλες πολιτικές μεταλλάξεις και μετακινήσεις του από τις βασικές ιδεολογικές θέσεις ή τους συσχετισμούς που τον καθιέρωσαν στο πολιτικό τοπίο. Σ’ αυτή την περίπτωση θεωρείται καιροσκόπος και τυχοδιώκτης.
• Η πολιτική ταύτιση με τον υποψήφιο. Σ’ αυτή την περίπτωση μιλάμε για σχέσεις που δημιουργούνται μεταξύ ηγέτη και οπαδών. Η υποψηφιότητα εξιδανικεύεται και οι οπαδοί αποδέχονται ακόμη και παρεκκλίσεις του ηγέτη τους. Ηγέτες σίγουρα όμως δεν είναι αυτοί, που παγιδευμένοι από τις υπέρμετρες φιλόδοξες επιλογές τους γίνονται στην συνέχεια καρικατούρες πολιτικών «ηγετών», προκειμένου να διατηρηθούν στην επικαιρότητα.
Δ. Κριτήρια Ηθικής και Στάσης Ζωής: Είναι στοιχεία που έχουν να κάνουν με την προσωπικότητα και το ποιόν του χαρακτήρα του υποψηφίου.
• Η αξιοπιστία των υποψηφίων, ως κριτήριο, προσμετράει καθοριστικά στις επιλογές των ψηφοφόρων. Η αξιολόγηση τους σύμφωνα μ’ αυτή δεν είναι εύκολη. Συνήθως γίνεται εμμέσως, δηλαδή με βάση την πρότερη στάση τους και όχι κατόπιν τετελεσμένων γεγονότων. Δηλαδή η αξιοπιστία των υποψηφίων είναι ταυτόσημη με την πορεία που διαγράφουν σ’ όλη τους τη ζωή, που ως αφετηρίες έχουν τις εκφρασμένες προθέσεις τους και ως επιμέρους προορισμούς τα αποτελέσματα τους. Η σύγκλιση αυτών καθορίζει και τον βαθμό αξιοπιστίας τους.
• Η τιμιότητα διασφαλίζει την άσκηση των εξουσιών μακριά από διαπλοκές και υπόγειες διεργασίες. Σκιές από ύποπτες συναλλαγές κατά την διάρκεια πρότερου βίου δεν συνάδουν με την τιμιότητα. Συνήθως το «πόθεν έσχες» δεν αρκεί να καταγράψει την τιμιότητα, αλλά δεν παύει να είναι μια ένδειξη. Δεν είναι λίγοι οι πολιτικοί που κλείνουν πονηρά τα μάτι τους στα διάφορα οικονομικά συμφέροντα, για να δηλώσουν ότι είναι διαθέσιμοι για ύποπτες συναλλαγές.
• Η φιλαλήθεια ενδεικτικό του ότι οι υποσχέσεις δεν είναι μόνο φραστικές, αλλά δηλώνουν και την πρόθεση για την υλοποίηση τους. Έχει παρατηρηθεί ορισμένοι πολιτικοί, αν και απέκτησαν το προσωνύμιο του ψεύτη, αυτό δεν τους εμπόδισε να διατηρούν υψηλό δείκτη εκλογιμότητας. Αυτό το φαινόμενο οφείλεται στην ανάγκη μιας σημαντικής μερίδας ψηφοφόρων να διατηρούν τις ελπίδες τους, αν και γνωρίζουν τις περισσότερες φορές ότι αυτές καλλιεργούνται με ψέματα.
• Η πρόταξη του δημοσίου συμφέροντος έναντι του προσωπικού, είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά, που θα πρέπει να έχουν οι πολιτικοί κατά την Πλατωνική προσέγγιση. Συνήθως όμως αυτό το χαρακτηριστικό στις μέρες μας σπανίζει, εξαιτίας της επικράτησης των ατομικών αξιών έναντι των συλλογικών ή των δημοσίων. Η ιδιοτέλεια έχει επηρεάσει μια σημαντική μερίδα απ’ αυτούς και μερικοί πολιτεύονται, ως η κοινωνία να τους χρωστάει, παρά αυτοί να χρωστάνε σ’ αυτήν. Χωρίς ίχνος δισταγμού πιέζουν για τη συμμετοχή τους στα κέντρα εξουσίας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να βλέπουμε πολιτικούς που μετακινούνται από θέση σε θέση ή να επιδιώκουν την επαναφορά τους σε παλαιότερες. Συνήθως αυτοί αναγνωρίζονται εύκολα αφού στο διάβα τους δεν αφήνουν τις περισσότερες φορές διάδοχες καταστάσεις, για να είναι εύκολή η επαναφορά τους, αν κάτι δεν πάει καλά στο νέο εγχείρημα τους.
• Η αξιοπρέπεια είναι ενδεικτικό στοιχείο πολιτικών με υψηλό πολιτισμικό επίπεδο. Αυτή κάνει έντονη την παρουσία της τόσο σε στιγμές εφορίας όσο και αποτυχίας. Ιδιαίτερα στην δεύτερη περίπτωση, θα πρέπει να γίνονται αποδεχτές οι όποιες συνέπειες αποτυχίας ή επιλογών. Εικόνες, όπως οι δημόσιοι «ψίθυροι» στα αυτιά αυτών που μέχρι χτες λοιδορούσαν, δηλώνει ανασφάλεια και έλλειψη αυτοσεβασμού και δημιουργούν ελεεινή εντύπωση.
• Η φιλία, από τους ισχυρότερους ανθρώπινους δεσμούς, δεν πρέπει να δοκιμάζεται με ιδιοτελείς πράξεις. Η αμφισβήτηση της προκειμένου να προωθηθούν προσωπικά συμφέροντα, υποδηλώνει με τον κατηγορηματικότερο τρόπο αχαλίνωτα φιλόδοξους και συμφεροντολόγους ανθρώπους.
Είναι προφανές ότι ο κατάλογος αυτών των κριτηρίων είναι μεγάλος. Χάρη οικονομίας του χώρου, έγινε μια ενδεικτική παράθεση μερικών απ’ αυτά, με την ελπίδα να βοηθήσουν να εκλέξουμε όχι μόνο τους ικανότερους, αλλά και τους αξιότερους. Μόνο με τέτοιους, μπορούμε να πάμε με σιγουριά μπροστά. Οι ευκαιρίες που μας δίδονται είναι λίγες και θα πρέπει να τις αξιοποιούμε κατάλληλα, ώστε να έχουμε το μέγιστο των θετικών αποτελεσμάτων.

Χρήστος Παπαδόπουλος